Özel Eğitim Terimleri
Özel eğitim uygulamalarında sıklıkla kullanılan terimler ve
anlamları
b)
Aile: Özel eğitime
ihtiyacı olan bireyin anne, baba ve
kardeşleri ya da kanunen bakmakla yükümlü olan kişi veya kurum
temsilcisini,
c)
Atölye: Okul ve kurumlarda eğitim
programlarının gerektirdiği uygulamalı derslerde bilgi, beceri ve
davranışların kazandırılması amacıyla gerekli donatımı yapılmış
eğitim-öğretim, uygulama ve/veya üretim yapılan ortamı,
ç)
Bakanlık: Millî Eğitim Bakanlığını,
d)
BEP: Bireyselleştirilmiş eğitim
programını,
e)
Birden fazla yetersizliği olan birey:
Birden fazla alanda görülen yetersizlik nedeniyle özel eğitim ve
destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
f)
Bireysel gelişim raporu: Özel
eğitime ihtiyacı olan bireylerin tüm gelişim alanlarındaki
özellikleri ile akademik disiplin alanlarındaki yeterliliklerine
ilişkin değerlendirme sonucunu gösteren raporu,
g)
Çocuk bakım elemanı: Özel eğitim
okul ve kurumlarında öğrencilerin beslenme, temizlik ve tuvalet
ihtiyaçlarının karşılanması, onların fiziksel güvenliğinin
sağlanması ve öğretim materyali hazırlanmasında öğretmene yardımcı
olan kişiyi,
ğ) Çok
ağır düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey:
Bireyin zihinsel yetersizliği yanında başka yetersizlikleri
bulunması nedeniyle öz bakım, günlük yaşam ve temel akademik
becerileri kazanamaması nedeniyle yaşam boyu bakım ve gözetime
ihtiyacı olan bireyi,
h)
Destek eğitim hizmeti: Özel eğitime
ihtiyacı olan bireylerin tıbbî ve eğitsel değerlendirme ve tanılama
sonucunda belirlenen eğitim ihtiyaçları doğrultusunda kendilerine,
ailelerine, öğretmenlerine ve okul personeline uzman personel,
araç-gereç, eğitim ve danışmanlık hizmetleri sağlamayı,
ı)
Destek eğitim odası: Kaynaştırma
uygulamaları yoluyla eğitimlerine devam eden öğrenciler ile üstün
yetenekli öğrencilere ihtiyaç duydukları alanlarda destek eğitim
hizmetleri verilmesi için düzenlenmiş ortamı,
i)
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan birey:
Yaşına ve gelişim seviyesine uygun olmayan dikkat eksikliği, aşırı
hareketlilik, hiperaktivite ve dürtüsellik belirtilerini en az iki
ortamda ve altı ay süreyle gösteren, bu özellikleri yedi yaşından
önce ortaya çıkan, özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı
olan bireyi,
j) Dil
ve konuşma güçlüğü olan birey: Dili
kullanma, konuşmayı edinme ve iletişimdeki güçlük nedeniyle özel
eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
k)
Duygusal ve davranış bozukluğu olan birey:
Yaşına uygun olmayan sosyal ve kültürel normlardan farklı duygusal
tepki ve davranışlar göstermesi nedeniyle özel eğitim ve destek
eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
l) En
az sınırlandırılmış eğitim ortamı:
Özel eğitime ihtiyacı olan bireyin; toplumla bütünleşmesini
sağlamaya yönelik sosyal, öz bakım, dil ve iletişim alanlarındaki
davranışlar ile düzeyine uygun akademik ve mesleki bilgi ve
becerileri kazandırmak amacıyla destek eğitim hizmetlerinin de
verildiği ve mümkün olduğunca yetersizliği olmayan akranlarıyla bir
arada olmasını sağlayan en uygun eğitim ortamını,
m)
Genel Müdürlük: Millî Eğitim
Bakanlığı Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel
Müdürlüğünü,
n)
Gezerek özel eğitim görevi yapan öğretmen (gezici öğretmen):
Özel eğitime ihtiyacı olan bireyler için evde, hastanede, okul ve
kurumlarda eğitim ve destek eğitim hizmetlerini yürütmekle
görevlendirilen görme, işitme ve zihinsel engelliler sınıf
öğretmenini,
o)
Görme yetersizliği olan birey:
Görme gücünün kısmen ya da tamamen kaybından dolayı özel eğitim ve
destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
ö)
Hafif düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey:
Zihinsel işlevler ile kavramsal, sosyal ve
pratik uyum becerilerinde hafif düzeydeki yetersizliği nedeniyle
özel eğitim ile destek eğitim hizmetlerine sınırlı düzeyde ihtiyaç
duyan bireyi,
p)
İşitme yetersizliği olan birey:
İşitme duyarlılığının kısmen veya tamamen kaybından dolayı konuşmayı
edinmede, dili kullanma ve iletişimde yaşadığı güçlükler nedeniyle
özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
r)
Kurs: Özel eğitime ihtiyacı olan
bireylere, ilgi ve ihtiyaçları doğrultusunda beceriler kazandırmak
amacıyla belirli süre ve programa dayalı olarak yürütülen,
tamamlayan bireylere sertifika veya belge verilen yaygın eğitim
faaliyetlerini,
s)
Kursiyer: İlgi ve ihtiyaçları
doğrultusunda belirli süre ve programa dayalı olarak yürütülen
yaygın eğitim faaliyetlerine katılan bireyi,
ş)
Orta düzeyde zihinsel yetersizliği olan birey:
Zihinsel işlevler ile kavramsal, sosyal ve pratik uyum
becerilerindeki sınırlılık nedeniyle temel akademik, günlük yaşam ve
iş becerilerinin kazanılmasında özel eğitim ile destek eğitim
hizmetlerine yoğun şekilde ihtiyaç duyan bireyi,
t)
Ortopedik yetersizliği olan birey:
Hastalıklar, kazalar ve genetik problemlere bağlı olarak kas,
iskelet ve eklemlerin işlevlerini yerine getirememesi sonucunda
meydana gelen hareket ile ilgili yetersizlikler nedeniyle özel
eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
u)
Otistik birey: Sosyal etkileşim,
sözel ve sözel olmayan iletişim, ilgi ve etkinliklerdeki sınırlılığı
erken çocukluk döneminde ortaya çıkan ve bu özellikleri nedeniyle
özel eğitim ile destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
ü)
Özel eğitim okul ve kurumları: Özel
eğitime ihtiyacı olan bireylere hizmet veren, özel olarak
yetiştirilmiş personelin bulunduğu, geliştirilmiş eğitim programları
ve yöntemlerin uygulandığı, Bakanlığa bağlı her tür ve kademedeki
yatılı ve gündüzlü resmî ve özel okul ve kurumları,
v)
Özel eğitim sınıfı: Okul ve
kurumlarda, durumları ayrı bir sınıfta eğitim görmeyi gerektiren
öğrenciler için yetersizlik türü, eğitim performansları ve
özelliklerine göre açılan sınıfları,
y)
Özel eğitim: Özel eğitime ihtiyacı
olan bireylerin eğitim ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamak için özel
olarak yetiştirilmiş personel, geliştirilmiş eğitim programları ve
yöntemleri, bu bireylerin tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ile
akademik disiplin alanlarındaki yeterliliklerine dayalı olarak uygun
ortamlarda sürdürülen eğitimi,
z)
Özel eğitime ihtiyacı olan birey:
Çeşitli nedenlerle bireysel ve gelişim özellikleri ile eğitim
yeterlilikleri açısından akranlarından beklenilen düzeyden anlamlı
farklılık gösteren bireyi,
aa)
Özel eğitime ihtiyacı olan bireylerin zorunlu öğrenim çağı:
Okul öncesi dönemi de içine alan
3-14 yaş grubundaki özel eğitime
ihtiyacı olan bireylerin eğitim-öğretim süresini kapsayan dönemi,
bb)
Özel öğrenme güçlüğü olan birey:
Dili yazılı ya da sözlü anlamak ve kullanabilmek için gerekli olan
bilgi alma süreçlerinin birinde veya birkaçında ortaya çıkan ve
dinleme, konuşma, okuma, yazma, heceleme, dikkat yoğunlaştırma ya da
matematiksel işlemleri yapma güçlüğü nedeniyle özel eğitim ve destek
eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
cc) RAM: Rehberlik Araştırma
Merkezini,
çç)
Serebral palsili birey: Doğum
öncesi, doğum sırası veya doğum sonrasında meydana gelen beyin
hasarının neden olduğu kas ve sinir sistemi bozukluklarına bağlı
motor becerilerde yetersizliğinden dolayı özel eğitim ve destek
eğitim hizmetine ihtiyacı olan bireyi,
dd)
Süreğen hastalığı olan birey:
Sürekli ya da uzun süreli bakım ve tedavi gerektiren hastalığı
nedeniyle özel eğitim ve destek eğitim hizmetine ihtiyacı olan
bireyi,
ee)
Tanılama: Özel eğitime ihtiyacı
olan bireylerin tüm gelişim alanlarındaki özellikleri ile yeterli ve
yetersiz yönlerinin, bireysel özelliklerinin ve ilgilerinin
belirlenmesi amacıyla tıbbî, psiko-sosyal ve eğitim alanlarında
yapılan değerlendirme sürecini,
ff)
Usta öğretici: Ustalık yeterliğini
kazanmış; öğrencilerin/kursiyerlerin kurum, okul ve iş yerindeki
eğitiminden sorumlu, mesleki eğitim tekniklerini bilen ve uygulayan,
usta öğreticilik belgesine sahip kişiyi,
gg)
Uzaktan öğretim: Bilişim
teknolojileri kullanılarak belirli bir mekândan bağımsız olarak
yapılan öğretimi,
ğğ)
Üstün yetenekli birey: Zekâ,
yaratıcılık, sanat, spor, liderlik kapasitesi veya özel akademik
alanlarda akranlarına göre yüksek düzeyde performans gösteren
bireyi,
hh)
Veli: Öğrencinin anne/babasını veya
kanunî sorumluluğunu üstlenen kişiyi,
ıı)
Zihinsel yetersizliği olan birey:
Zihinsel işlevler bakımından ortalamanın iki standart sapma altında
farklılık gösteren, buna bağlı olarak kavramsal, sosyal ve pratik
uyum becerilerinde eksiklikleri ya da sınırlılıkları olan, bu
özellikleri 18 yaşından önceki gelişim döneminde ortaya çıkan ve
özel eğitim ile destek eğitim hizmetlerine ihtiyaç duyan bireyi,
ifade eder.
Kaynak:
Resmi Gazete Tarihi:
31.05.2006 tarihli 26184 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Milli
Eğitim Bakanlığı Özel eğitim Hizmetleri Yönetmeliği
|